
“İlgimi çeken bölümü mü okuyayım, iş imkânı yüksek olanı mı?” Yurt dışında bölüm seçimi yapan hemen her öğrencinin ve velinin karşılaştığı sorudur. Bu soru yurt dışında daha da önem kazanır; çünkü farklı bir dilde, farklı bir eğitim sisteminde ve çoğu zaman ciddi bir maddi yatırımla okunacak bir programdan söz ediyoruz. İyi haber şu ki ilgi alanı ile kariyer arasında seçim yapmak zorunda değilsiniz. Amaç, ikisinin kesiştiği noktayı bulmaktır.
Neden yalnızca ilgi ya da yalnızca kariyer yetmez?
Yalnızca ilgiyle seçilen bir bölüm, mezuniyet sonrası iş bulmanın zor olduğu bir alana çıkabilir. Yalnızca “iş imkânı yüksek” diye seçilen bir bölüm ise motivasyonu düşürür; ilgisini çekmeyen derslerde zorlanan öğrenci, yabancı bir ülkede okulu bırakmayı düşünecek noktaya kadar gelebilir. Üstelik bugün çok aranan meslekler, siz mezun olduğunuzda aynı konumda olmayabilir. Kalıcı başarı, ilgi duyduğunuz ve iyi olduğunuz bir alanı gerçekçi bir kariyer yoluyla birleştirdiğinizde gelir.
Dört soruluk bir yöntem
- Neyi severek yapıyorum? Saatlerce vakit geçirdiğiniz konular, okuduğunuz kitaplar, izlediğiniz içerikler, yaptığınız projeler.
- Neyde iyiyim? Notlarınız, öğretmenlerinizin geri bildirimleri, yarışma ve proje sonuçlarınız. Sayısal, sözel, görsel ya da sosyal becerilerinizden hangisi öne çıkıyor?
- Nasıl bir çalışma hayatı istiyorum? Ofiste mi, sahada mı, laboratuvarda mı? Ekip içinde mi, bağımsız mı? İnsanlarla mı, verilerle mi?
- Hangi değerler benim için önemli? Gelir, topluma katkı, yaratıcılık, istikrar, yurt dışında yaşam, girişimcilik.
Bu soruların yanıtlarını yazdıktan sonra ortak noktaları taşıyan üç-beş bölümden oluşan bir aday listesi çıkarın. Örneğin biyolojiyi seven, sayısal becerileri güçlü ve masa başında veriyle çalışmaktan hoşlanan bir öğrencinin listesinde biyoloji, biyomedikal mühendisliği ve biyoinformatik gibi farklı ama ilişkili bölümler yer alabilir.
Aday bölümleri karşılaştırın
Aday listesindeki bölümleri aynı ölçütlerle puanlamak, duygusal kararları dengelemeye yardımcı olur. Her ölçütü 1 ile 5 arasında puanlayıp toplamlara bakabilirsiniz:
| Ölçüt | Sorulacak soru |
|---|---|
| İlgi | Bu alanın derslerini yıllarca isteyerek çalışır mıyım? |
| Yetenek | Bu alanın gerektirdiği temel becerilerde güçlü müyüm? |
| Kariyer yolu | Mezunlar hangi işlerde çalışıyor? Bu işler bana uygun mu? |
| Ülke uyumu | Bu bölüm hedeflediğim ülkede güçlü mü, hangi dilde okunuyor? |
| Dönüş planı | Türkiye’ye dönersem diplomam ve mesleğim nasıl tanınacak? |
| Bütçe ve süre | Programın süresi ve toplam maliyeti planıma uyuyor mu? |
Puanlar size kesin bir yanıt vermez, ama hangi bölümde hangi ölçütte zorlandığınızı açıkça gösterir. Çoğu zaman asıl kararı bu zayıf noktaları nasıl telafi edeceğiniz belirler.
Yurt dışında bölüm seçimini farklı kılan noktalar
Eğitim sistemleri farklıdır
ABD’de birçok üniversitede öğrenciler ilk yıllarda farklı alanlardan dersler alır ve ana dallarını (major) genellikle sonradan kesinleştirir. İngiltere’de ve kıta Avrupası’nın büyük bölümünde ise öğrenci doğrudan bir bölüme başvurur ve ilk yıldan itibaren o alanda uzmanlaşır. Kararsız bir öğrenci için esnek sistemler avantaj sağlayabilir; hedefi net olan öğrenci için ise doğrudan uzmanlaşma zaman kazandırır.
Birçok üniversitede yan dal (minor), seçmeli dersler ya da disiplinler arası programlar aracılığıyla ikinci bir alanı tanımak da mümkündür. Örneğin bilgisayar bilimi okuyan bir öğrenci ekonomi ya da psikoloji derslerinden oluşan bir yan dal seçebilir. Bölüm seçerken programın bu tür esneklikler sunup sunmadığına bakmak, ilgi alanlarınızı tek bir kalıba sıkıştırmadan ilerlemenizi sağlar.
Düzenlenmiş meslekler
Tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk ve öğretmenlik gibi meslekler hem birçok ülkede hem de Türkiye’de lisans, ruhsat ya da ek yeterlik şartlarıyla düzenlenir. Bu bölümlerde mezuniyet sonrası hangi ülkede çalışmak istediğinizi önceden düşünmeniz gerekir. Türkiye’ye dönmeyi planlıyorsanız diplomanızın YÖK denklik koşullarını ve mesleğin Türkiye’de icrası için aranan şartları başvurudan önce araştırın.
Dil ve uyum
Sözel ağırlıklı bölümlerde (hukuk, edebiyat, iletişim gibi) eğitim dilini ileri düzeyde kullanmak gerekir. Bu durum, ülke ve dil seçimini doğrudan etkiler. Sayısal bölümlerde de derslerin, laboratuvarların ve grup çalışmalarının tamamen eğitim dilinde yürüdüğünü unutmamak gerekir.
Kararsızsanız ne yapabilirsiniz?
- Alanda çalışan kişilerle konuşun; bir iş gününün nasıl geçtiğini sorun.
- Üniversitelerin tanıtım etkinliklerini ve açık derslerini takip edin.
- Bir alanı yakından tanımak için yurt dışı yaz okullarını bir deneme fırsatı olarak değerlendirin.
- Kısa bir staj, gönüllülük ya da proje deneyimiyle ilginizi sınayın.
- Müfredatı okuyun: Bölümün adı ile ders içeriği her zaman beklediğiniz gibi örtüşmeyebilir.
Bölüm ve ülke kararını birlikte düşünün
Bölüm seçimi ile ülke seçimi birbirinden bağımsız değildir. Bazı alanlarda belirli ülkeler program çeşitliliği, sektörle iş birliği ya da uygulama imkânları bakımından öne çıkar. Aynı bölüm bir ülkede üç yıl, başka bir ülkede dört yıl sürebilir; bir ülkede yalnızca yerel dilde okunurken başka bir ülkede İngilizce seçenekleri bulunabilir. Ayrıca mezuniyet sonrasında o ülkede kalıp çalışmayı düşünüyorsanız, alanınızdaki iş piyasasını ve mezunlara tanınan çalışma imkânlarını da araştırmanız gerekir. Bu nedenle önce bölüm adaylarınızı belirleyin, ardından her aday için hangi ülkelerin güçlü seçenekler sunduğunu inceleyin.
Kendinize sorabileceğiniz birkaç soru daha
- Bu bölümün en zor derslerini biliyor muyum ve bu derslerde zorlanırsam ne yaparım?
- Mezun olduktan sonraki ilk işimi hayal edebiliyor muyum?
- Bu alanda yüksek lisans ya da ek sertifika gerekecek mi?
- Bu bölümü Türkiye’de de okuyabilecekken yurt dışında okumak bana ne kazandıracak?
- Seçimimde başkalarının beklentisi mi, kendi isteğim mi ağır basıyor?
Veliler için birkaç not
Velilerin deneyimi ve gözlemleri değerlidir; ancak bölüm kararının öğrencinin kendi kararı olması, yurt dışındaki zor dönemlerde motivasyonun korunması için büyük önem taşır. Çocuğunuzla kariyer konuşurken “hangi meslek kazandırır?” sorusunun yanına “hangi işte mutlu ve başarılı olursun?” sorusunu da eklemek, daha sağlıklı bir karar ortamı yaratır.
Sık yapılan hatalar
- Bölümü yalnızca arkadaş ya da aile beklentisiyle seçmek
- Bölümün adına bakıp müfredatını incelememek
- Önce ülkeyi seçip bölümü ona uydurmaya çalışmak
- Düzenlenmiş mesleklerde denklik ve meslek icrası şartlarını düşünmemek
- “Popüler” bölümleri ilgi ve yetenek sorgulanmadan tercih etmek
Bölüm kararı netleştikten sonra sıradaki adım okul ve ülke seçimidir. Bunun için okul seçerken dikkat edilecekler ve yurt dışında üniversite yol haritası yazılarımız yol gösterebilir.
Evrico ile kariyer odaklı karar
Kariyer seçim desteği kapsamında ilgi alanlarınızı, becerilerinizi ve değerlerinizi birlikte değerlendiriyor; aday bölümleri hedeflediğiniz ülkelerdeki seçeneklerle karşılaştırıyoruz. Amacımız size bir bölüm dayatmak değil, kendi kararınızı bilgiye dayanarak ve kendinizden emin şekilde vermenize yardımcı olmaktır.
Sık sorulanlar
Bölümümden emin değilsem yurt dışında okuyabilir miyim?
Evet. ABD gibi bazı sistemler ana dalı sonradan seçmeye izin verir. Kararsızlık sürüyorsa yaz okulları, staj ve alanda çalışan kişilerle görüşmeler kararınızı netleştirmeye yardımcı olur.
Yurt dışında aldığım diploma Türkiye’de geçerli olur mu?
Bu; bölüme, ülkeye ve kuruma göre değişir. Özellikle tıp, hukuk ve öğretmenlik gibi düzenlenmiş mesleklerde ek koşullar olabileceği için başvurudan önce YÖK denklik şartlarını araştırmanızı öneririz.
Bölüm kararınızı birlikte netleştirmek isterseniz ücretsiz ön görüşme için randevu alın; hikâyenizi dinleyelim ve size uygun seçenekleri birlikte keşfedelim.